Metody pomiaru płynności finansowej w praktyce

Metody pomiaru płynności finansowej w praktyce

Metody pomiaru płynności finansowej w praktyce

Brak płynności finansowej bywa dość często przyczyną poważnych trudności przedsiębiorstw. Z drugiej strony utrzymywanie nadmiernej płynności finansowej może być dla firmy dość kosztowne pod względem wydatków z tytułu finansowania aktywów, a także kosztu pieniądza. W tym artykule omówimy przyczyny braku płynności finansowej oraz metody pomiaru płynności finansowej na przykladach.

Podstawą funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa jest utrzymywanie odpowiedniego poziomu płynności finansowej. Natomiast jej celem jest zapewnienie zdolności do bieżącego regulowania przez firmę zobowiązań, a także bezpiecznego stopnia zadłużenia oraz wypłacalności.

Szybkie regulowanie zobowiązań przy dłuższych terminach płatności wymaga uruchomienia w to miejsce przykładowo kredytu bankowego, co z kolei pociąga za sobą dodatkowe koszty odsetek.

Dobra rentowność, jak to zostało już zasygnalizowane, nie gwarantuje zawsze dobrej płynności finansowej. Może wystąpić sytuacja, gdy dane przedsiębiorstwo osiąga zysk, lecz nie jest w stanie terminowo ściągać swoich należności. Nie mniej wysoka i stabilna rentowność prowadzi zazwyczaj w dłuższym okresie do poprawy płynności finansowej.

Dowiedz się jakie są przyczyny braku płynności finansowej

Przyczyną braku płynności finansowej są najczęściej:

  • zbyt liberalna polityka wobec odbiorców (nadmierne wydłużanie terminów płatności),
  • spóźnione staranie o kredyty bankowe,
  • nieoczekiwane bankructwo jednego z głównych odbiorców,
  • słabsza pozycja wobec dostawców w zakresie negocjowania wydłużonego terminu płatności za zakupione towary i materiały.

Istnieją dwie metody pomiaru płynności finansowej:

  • metody statyczne (oparte na danych bilansowych),
  • metody dynamiczne (oparte na rachunku przepływów pieniężnych).
Metody statyczne pomiaru płynności finansowej – zapoznaj się z przykładem

Metodami pomiaru płynności finansowej częściej wykorzystywanymi w praktyce są metody statyczne. Opierają się one na wskaźnikach płynności, które wylicza się z wykorzystaniem danych dotyczących aktywów obrotowych i zobowiązań bieżących. Powyższe dane są dostępne w bilansie danej jednostki.

Statyczne badania płynności opierają się na trzech podstawowych wskaźnikach płynności:

  1. wskaźniku płynności bieżącej (WPB),
  2. wskaźniku płynności szybkiej (WPS),
  3. wskaźniku środków pieniężnych (WSP).

Wskaźnik płynności bieżącej

Wskaźnik płynności bieżącej wylicza się zgodnie z następującym wzorem:

WPB = (aktywa bieżące)/(pasywa bieżące)

W skład aktywów bieżących wchodzą: zapasy, należności, środki pieniężne wraz z krótkoterminowymi papierami wartościowymi.

Do bieżących pasywów zaliczają się zobowiązania krótkoterminowe oraz krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe, wymagane w ciągu roku od dnia bilansowego.

Oceniając wysokość powyższego wskaźnika, należałoby w pierwszej kolejności porównać jego wysokość z wartościami z poprzednich okresów w celu określenia tendencji zmian. Wzrost wartości wskaźnika oznacza poprawę płynności. Jeżeli natomiast z roku na rok następuje jego systematyczny spadek, sytuacja taka świadczy o pogarszającej się płynności.

Przyjmuje się również, że teoretyczny optymalny poziom wskaźnika w normalnych warunkach powinien wahać się w granicach 1,5–2,0. Mimo wyznaczonych teoretycznych ram trzeba też pamiętać, że optymalny poziom wskaźnika płynności finansowej zależy również od specyficznych warunków działania przedsiębiorstwa oraz cyklu inkasa należności i regulowania zobowiązań. Na przykład firma produkcyjna, w której cykl produkcyjny jest długotrwały, powinna wykazywać wskaźnik płynności najlepiej w okolicy 2, gdyż tylko taki poziom może zagwarantować jej dostateczne bezpieczeństwo płynności.

Wskaźnik płynności szybkiej

Wskaźnik płynności szybkiej wyliczany jest wg następujące formuły:

WPS = (aktywa bieżące – zapasy)/(zobowiązania bieżące)

Wskaźnik ten, w odróżnieniu od wskaźnika płynności bieżącej, nie bierze pod uwagę poziomu zapasów, które są traktowane jako najmniej płynny element aktywów bieżących bilansu. 

Zatem celem wskaźnika płynności szybkiej jest pokazanie, w jakim stopniu dane przedsiębiorstwo jest w stanie regulować swoje bieżące zobowiązania przy użyciu jedynie należności i środków pieniężnych bądź ich odpowiedników, bez konieczności zamiany zapasów na środki pieniężne, co jest procesem bardziej czasochłonnym. 

Zaletą tego wskaźnika w porównaniu ze wskaźnikiem płynności bieżącej jest też fakt, że niektóre zapasy (np. długotrwała produkcja w toku), mimo charakteru aktywów obrotowych, nie podlegają zamianie na gotówkę w krótkim terminie. W takim przypadku wskaźnik płynności bieżącej może dawać nie do końca prawdziwy obraz płynności finansowej przedsiębiorstwa w sytuacji, kiedy konwersja zapasów na gotówkę może mieć charakter długoterminowy.

Teoretycznie przyjmuje się, że bezpieczny poziom wskaźnika płynności szybkiej powinien kształtować się w granicach 1,0–1,2, czyli poziom aktywów obrotowych (bez zapasów) powinien nieznacznie przewyższać poziom bieżących zobowiązań.  Ponadto podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika pożądana jest jego stabilna lub rosnąca tendencja w czasie.

Wskaźnik środków pieniężnych

Wskaźnik środków pieniężnych uzyskujemy z następującej formuły:

WSP = (środki pieniężne + krótkoterminowe papiery wartościowe)/zobowiązania bieżące

Wskaźnik ten pozwala ocenić, w jakim stopniu dane przedsiębiorstwo jest w stanie bezzwłocznie uregulować swoje bieżące zobowiązania z wykorzystaniem jedynie środków pieniężnych i ich odpowiedników, czyli w jakim stopniu przedsiębiorstwo jest w stanie natychmiast uregulować swoje zobowiązania. Jego optymalny poziom powinien kształtować się w granicach kilku lub kilkunastu procent, gdyż zakłada się, że przeciętnie taka ich wysokość powinna wystarczyć do natychmiastowej zapłaty zobowiązań. Wyższy poziom wskaźnika jest nieuzasadniony chociażby z tego względu, że utrzymywanie nadmiernych zasobów gotówki w przedsiębiorstwie nie jest korzystne pod względem braku ich dochodowości w porównaniu z chociażby realizowaną produkcją.

PRZYKŁAD

Poniższa tabela zawiera elementy aktywów i pasywów przedsiębiorstwa ABC. Na podstawie danych finansowych należy policzyć wskaźniki płynności bieżącej, szybkiej oraz wskaźnik środków pieniężnych i dokonać ich oceny.

 

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Zapasy

150.000

180.000

220.000

Należności

120.000

150.000

80.000

Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu

20.000

16.000

15.000

Środki pieniężne

10.000

8.000

5.000

Aktywa obrotowe

300.000

354.000

320.000

       

Zobowiązania bieżące

150.000

160.000

200.000

W celu oceny płynności finansowej policzone zostaną trzy rodzaje wskaźników płynności. Po podstawieniu do odpowiednich wzorów wartość wskaźników będzie następująca:

 

Rok 1

Rok 2

Rok 3

I. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej

2,00

2,21

1,60

II. Wskaźnik szybkiej płynności finansowej

1,00

1,09

0,50

III. Wskaźnik środków pieniężnych

0,20

0,15

0,10

Wnioski:

  1. W roku 1 wszystkie wskaźniki płynności kształtują się na dobrym, niemal książkowym, poziomie.
  2. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej oraz wskaźnik płynności szybkiej w roku 2 ulega jeszcze bardziej poprawie w porównaniu z rokiem 1, co należy ocenić pozytywnie, z wyjątkiem wskaźnika środków pieniężnych, który nieznacznie się obniża. Jednak w roku 3 już wszystkie wskaźniki się obniżają, co świadczy o pogorszeniu płynności finansowej. Największemu względnemu obniżeniu ulega wskaźnik płynności szybkiej na skutek dynamicznego spadku poziomu należności przy jednoczesnym wzroście zobowiązań bieżących, co może wskazywać na potencjalne problemy z regulowaniem zobowiązań w niedalekiej przyszłości.
  3. Dość duża rozpiętość pomiędzy wskaźnikiem płynności bieżącej i szybkiej świadczy o relatywnie wysokim poziomie zapasów. Dalszej analizie powinny być poddane zatem zapasy, pod kątem możliwości ich szybkiego zbytu i zamiany na należności bądź środki pieniężne.
  4. Wskaźnik środków pieniężnych z roku na rok się obniża, jednak utrzymuje się cały czas na satysfakcjonującym poziomie.

Podsumowując, należy stwierdzić, że w ciągu 3 lat poziom płynności przedsiębiorstwa wahał się, z tendencją do pogorszenia w roku 3. Szczególnie niepokojąca może być skala spadku wskaźników płynności w roku 3, szczególnie wskaźnika płynności szybkiej.

Rodzaj wskaźnika

Poziom optymalny (bezpieczny)

Wskaźnik płynności bieżącej

Teoretyczny optymalny poziom wskaźnika w normalnych warunkach powinien wahać się w granicach 1,5–2,0.

Wskaźnik płynności szybkiej

Teoretycznie przyjmuje się, że bezpieczny poziom wskaźnika płynności szybkiej powinien kształtować się w granicach 1,0–1,2.

Wskaźnik środków pieniężnych

Optymalny poziom powinien kształtować się w granicach kilku lub kilkunastu procent.

Metody dynamiczne pomiaru płynności finansowej – o czym informują wskaźniki wydajności i wystarczalności gotówkowej

Uzupełnieniem statycznej analizy płynności może być również analiza dynamicznej płynności finansowej. Analizę tę przeprowadza się z wykorzystaniem danych z rachunku przepływów pieniężnych, sporządzanych przynajmniej raz w roku ze sprawozdaniem finansowym. Na ich podstawie kalkuluje się następujące wskaźniki:

  • wskaźnik wydajności gotówkowej oraz
  • wskaźnik wystarczalności gotówkowej.

Pierwsza grupa wskaźników informuje o tym, ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaży lub z zaangażowanego majątku. Druga grupa dostarcza wiedzy o tym, w jakiej relacji do wydatków i zobowiązań przedsiębiorstwa pozostaje wygenerowana gotówka.

Przykładowe wskaźniki wydajności i wystarczalności gotówkowej

Wskaźnik

Sposób kalkulacji

1. Wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaży

Gotówka netto z działalności operacyjnej

Przychody netto ze sprzedaży

2. Wskaźnik wydajności gotówkowej zysku

Gotówka netto z działalności operacyjnej

Zysk z działalności gospodarczej

3. Wskaźnik wydajności gotówkowej aktywów

Gotówka netto z działalności operacyjnej

Średnia wartość aktywów

4. Wskaźnik wystarczalności gotówki na spłatę zobowiązań

Gotówka netto z działalności operacyjnej

Zobowiązania ogółem

5. Wskaźnik wystarczalności gotówki na spłatę zobowiązań bieżących

Gotówka netto z działalności operacyjnej

Zobowiązania ogółem

Przeczytaj również:

Przy ocenie powyższych wskaźników należy przede wszystkim wziąć pod uwagę zmianę ich wielkości w czasie oraz porównanie ich wysokości na tle innych przedsiębiorstw, najlepiej z takiej samej branży. Istnieje generalna zasada, że im wyższy jest poziom ww. wskaźników, tym sytuacja płatnicza przedsiębiorstwa jest korzystniejsza. Literatura nie precyzje jednak granicznych wartości optymalnej wielkości wskaźników. Ich oceny należy dokonywać przy uwzględnieniu specyfiki działalności danego przedsiębiorstwa.

Warto zapamiętać

  • Płynność finansowa jest dość istotnym czynnikiem działalności każdego przedsiębiorstwa. Decyduje ona o zdolności danej firmy do terminowej spłaty swoich zobowiązań.
  • Szybkie regulowanie zobowiązań przy dłuższych terminach płatności wymaga uruchomienia w to miejsce przykładowo kredytu bankowego, co z kolei pociąga za sobą dodatkowe koszty odsetek.
  • Istnieją dwie metody pomiaru płynności finansowej metody statyczne (oparte na danych bilansowych), metody dynamiczne (oparte na rachunku przepływów pieniężnych).
  • Uzupełnieniem statycznej analizy płynności może być również analiza dynamicznej płynności finansowej. Analizę tę przeprowadza się z wykorzystaniem danych z rachunku przepływów pieniężnych.
Kolejny materiał z tego cyklu będzie dotyczyć analizy zadłużenia w przedsiębiorstwie
Autor: Jakub Kornacki, dyrektor finansowy w firmie leasingowej należącej do międzynarodowej grupy kapitałowej

E-Doradca Analiza Finansowa